Dieta w niedoczynności tarczycy

Zastanawiasz się czy możesz mieć niedoczynność tarczycy? Okazuje się, że problemy z tarczycą może mieć nawet milion polaków. Dowiedz się, jakie są objawy i jak wygląda prawidłowa dieta w niedoczynności tarczycy.

Spis treści

• Niedoczynność tarczycy – czym jest
• Objawy niedoczynności tarczycy
• Dieta w niedoczynności tarczycy – zalecenia
  • Przyjmowanie leków w niedoczynności tarczycy
  • Witamina D3
  • Jod i selen
• Dieta w niedoczynności tarczycy – co jeść a czego unikać
• Dieta w niedoczynności tarczycy – jadłospis
• Efekty dobrej diety przy niedoczynności tarczycy

Dieta w niedoczynności tarczycy – najważniejsze wnioski

• Przy niedoczynności tarczycy warto pamiętać, że dieta nie „leczy” samej choroby, ale może wspierać komfort życia i funkcjonowanie organizmu poprzez lepsze odżywienie.
  
• Kluczem w codziennym jedzeniu jest różnorodność i pełnowartościowe produkty, co pomaga pokryć zapotrzebowanie na składniki niezbędne do produkcji hormonów tarczycy.
  
• Dobry plan żywieniowy bierze pod uwagę nie tylko co jesz, ale też kiedy i jak przyjmujesz lekarstwo, bo niektóre produkty mogą wpływać na wchłanianie leków.
  
• Suplementacja jodu, selenu czy witaminy D3 pojawia się w kontekście niedoczynności tarczycy, ale ich rola wynika z potrzeby uzupełnienia niedoborów, a nie z „cudownych” efektów samych suplementów.
  
• Unikanie niektórych produktów (np. bardzo przetworzonych, ciężkich, albo tych, które mogą utrudniać wchłanianie leku) codziennie może ułatwić kontrolowanie objawów i poprawić samopoczucie.

Niedoczynność tarczycy – czym jest

Tarczyca, choć jest niewielkim gruczołem, pełni poważną rolę w organizmie a jej nieprawidłowe działanie wpływa na całe ciało. Dlatego niedoczynność tarczycy wiąże się z tak wieloma nieprzyjemnymi objawami.

Tarczyca produkuje hormony – trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4), które kierują metabolizmem wszystkich komórek. Na pracę tarczycy wpływa też przysadka mózgowa, produkująca hormon TSH i reguluję produkcję hormonów tarczycowych. Jeśli zastanawiało Cię, dlaczego przy diagnostyce tarczycy badamy hormon przysadki mózgowej, to dlatego, że działają one na siebie wzajemnie, regulując swoje poziomy. Jeśli z jakiegoś powodu tarczyca nie produkuje wystarczającej ilości hormonów, mówimy o jej niedoczynności.

Objawy niedoczynności tarczycy

Niedoczynność tarczycy ma wpływ na cały organizm, a jej objawy mogą być nieswoiste – to znaczy, że pasują do wielu chorób, a nawet mogą być przypisane stresowi czy gorszemu samopoczuciu. Dlatego ważne, jest aby zwrócić uwagę na te objawy:

• nadmierny przyrost masy ciała w ostatnich kilku miesiącach
• stałe uczucie zimna
• sucha, swędząca skóra
• przewlekłe zmęczenie, które nie zmniejsza się nawet po długim śnie
• zaparcia, rzadsze wizyty w toalecie
• spowolnienie pracy serca, niskie ciśnienie
• wypadające włosy
• depresyjne nastroje i pogorszone samopoczucie

Objawy niedoczynności tarczycy mogą występować jednocześnie lub mogą pojawiać się tylko niektóre z nich. Warto też pamiętać, że istnieją choroby lub zaburzenia, które są powiązane z pracą tarczycy, które często towarzyszą niedoczynności lub mogą być zdiagnozowane już wcześniej. Takim zaburzeniem jest insulinooporność, gdyż hormony tarczycy mają istotny wpływ na metabolizm glukozy [1]. Istnieją też genetyczne uwarunkowania, zwiększające ryzyko rozwoju niedoczynności i cukrzycy typu 2 [2].

Dodatkowo jeśli towarzyszy temu nadwaga i otyłość, może ona pogłębiać problemy z tarczycą lub nawet być czynnikiem ryzyka rozwoju chorób tarczycy [3]. Zapobieganie otyłości będzie więc jednocześnie pomocne w leczeniu niedoczynności.[4].

Także zespół policystycznych jajników (PCOS) jest związany z niedoczynnością tarczycy oraz insulinoopornością. Elementem spójnym w przypadku leczenia tych zaburzeń będzie zmniejszenie masy ciała [5].

Dieta w niedoczynności tarczycy – zalecenia

Dieta w niedoczynności tarczycy wbrew pozorom nie odbiega znacznie od zdrowej, zbilansowanej diety. Jest jednak kilka zasad i zaleceń, o których warto pamiętać.

Przyjmowanie leków w niedoczynności tarczycy

Najważniejsze jest, aby lewotyroksynę, czyli podstawowy lek w niedoczynności przyjmować na czczo. Przyjmowanie jej do posiłku lub krótko przed znacznie pogarsza wchłanialność, przez co lek może po prostu nie działać. Dlatego aby zapewnić optymalne przyswajanie, zaleca się przyjmowanie lewotyroksyny godzinę przed śniadaniem, lub jeśli to potrzebne, 3 godziny po wieczornym posiłku, przed snem [6].

Warto pamiętać też, że są substancje, które mogą utrudniać wchłanianie leku nawet jeśli nie były spożywane bezpośrednio w towarzystwie leku. Są to przede wszystkim produkty zawierające soję. W dietach naszych pacjentów z niedoczynnością tarczycy nie umieszczamy ich w pierwszej połowie dnia, jeśli zażywają leki rano, lub w drugiej, jeśli leki biorą wieczorem.

Potrzebujesz konsultacji z dietetykiem? Przestań się dręczyć i oddaj się w ręce specjalisty. Pomogliśmy ponad 20 000 osób osiągnąć cel, a nasza opinia w Google to 5/5 na podstawie ponad 390 opinii. Szybkie, smaczne i indywidualne diety online to nasza specjalność.

Witamina D3

Coraz częściej podkreśla się rolę witaminy D3 dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Dodatkowo wykazuje się też jej działanie ochronne w rozwoju chorób autoimmunologicznych, jak Hashimoto, u których stężenie witaminy D3 jest niższe niż u osób zdrowych [7]. Aż 90% z nas ma jej niedobór, kliknij tutaj aby dowiedzieć się jak suplementować witamine D3.

Jod i selen

Jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, a tarczyca jest jego magazynem. Z kolei selen odpowiada za przekształcanie hormonu T4 w aktywną formę T3. Niedobory jodu i selenu mogą zaburzać funkcjonowanie tarczycy, dlatego dobrze jest zadbać o jej źródła w diecie, a czasem także dodatkową suplementację [8].

Dieta w niedoczynności tarczycy – co jeść a czego unikać

Jedz śmiało	Unikaj
Warzywa i owoce	Gotowe dania, słodycze
Tłuste ryby i inne źródła omega-3	Przetwory i konserwy, pasztet, tłuste wędliny, parówki, kiełbasy
Produkty pełnoziarniste	Duże ilości pszennego pieczywa, makaronów z oczyszczonej mąki pszennej, białego ryżu
Oleje roślinne i margaryny roślinne do smarowania	Masło, smalec, olej kokosowy
Orzechy i nasiona	Słone, prażone lub smażone orzeszki
Owoce morza	Panierowane i smażone ryby, mięso i owoce morza
To zależy
Laktoza – unikaj jeśli masz nietolerancję laktozy
Gluten – unikaj jeśli masz celiakię lub nadwrażliwość na gluten
Surowe produkty goitrogenne (kapusta, brukselka, kalafior, orzechy ziemne, jarmuż, rukola, kalarepa, seler) – ogranicz ich ilość, jeśli masz niedobory jodu
Soja – unikaj w ciągu 4 godzin od przyjęcia leku z lewotyroksyną

Probiotyki i tarczyca

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym z 2023 roku autorzy testowali wpływ suplementacji synbiotykiem (mieszanką probiotyków i prebiotyków) u osób z niedoczynnością tarczycy. Grupa pacjentów otrzymująca synbiotyk oraz grupa placebo stosowały suplementację przez 10 tygodni, a główne mierzone parametry obejmowały poziom hormonu TSH i FT4, ciśnienie krwi oraz samopoczucie. W obu grupach poziom FT4 wzrósł podczas badania, natomiast tylko w grupie z synbiotykiem odnotowano znaczący spadek skurczowego ciśnienia krwi i poprawę niektórych aspektów jakości życia.

Suplementacja synbiotykiem może wiązać się z poprawą parametrów takich jak ciśnienie krwi i jakość życia u osób z niedoczynnością tarczycy, przy jednoczesnych zmianach hormonów tarczycy obserwowanych w obu grupach.

Dieta w niedoczynności tarczycy – jadłospis

Przygotowałam dla Ciebie 3-dniowy jadłospis w niedoczynności tarczycy. Jego średnia kaloryczność wynosi 1600 kcal, zawiera 100g białka, 40g tłuszczów i 195g węglowodanów.
Dobrze sprawdzi się dla osoby ważącej około 70 kg, o względnie niskiej aktywności, redukującej masę ciała.

Przygotowany przez nas jadłospis jest bogaty w selen, polifenole i błonnik.

Samodzielne wprowadzenie diety w niedoczynności tarczycy może być trudne, dlatego warto skonsultować się ze specjalistą jeśli zależy nam na długotrwałych efektach.

Zasady żywienia w niedoczynności tarczycy – praktyczne zależności

Aspekt diety	Co to oznacza w praktyce
Regularne przyjmowanie leków	Lek jak lewotyroksyna działa najlepiej, gdy przyjmowany jest na czczo, co wpływa na efekty leczenia i powinno być uwzględnione w planie posiłków.
Produkty wspierające hormon tarczycy	Warto sięgać po źródła jodu i selenu, które są składnikami niezbędnymi do produkcji hormonów.
Ograniczenia żywieniowe	Niektóre produkty (np. soja wokół godziny przyjmowania leku, surowe warzywa goitrogenne przy niedoborze jodu) mogą utrudniać wchłanianie lub działanie leków.
Warzywa i owoce	Warzywa i owoce są zalecane jako bogate w błonnik i witaminy – wspomagają trawienie i ogólne odżywienie organizmu.
Unikanie produktów przetworzonych	Gotowe dania, słodycze i wysoko przetworzone tłuszcze są niewskazane, ponieważ nie wspierają funkcji metabolicznych tarczycy.

Efekty dobrej diety przy niedoczynności tarczycy

• Poprawa wyników TSH, T3 i T4 we krwiPoprawa samopoczucia i zwiększenie energii w ciągu dnia
• Jeśli jest to dieta redukcyjna, utrata zbędnych kilogramów
• Pozytywny wpływ na inne aspekty zdrowotne, na przykład poziom cholesterolu lub glukozy we krwi
• Poprawa stanu skóry i włosów
• Przywrócenie regularnych wizyt w toalecie i poprawa komfortu trawienia

Piśmiennictwo